30 lat to mit. Nie łudź się, że dostaniesz żółte tablice
Wciąż pokutuje przekonanie, że samochód zabytkowy musi mieć skończone 30 lat. Tymczasem rzeczywistość jest zupełnie inna. Oto, jakie są aktualne kryteria.
Temat rejestracji auta na zabytek jest jednym z moich ulubionych przykładów na to, jak bardzo zaśmiecony jest polski Internet i jak trudno niektórym redakcjom/copywriterom/botom AI (niepotrzebne skreślić) sprawdzić informacje u źródła zamiast powielać w kółko te same, od dawna nieaktualne wiadomości. W efekcie nawet duże portale potrafią wypuścić takie kwiatki, jak artykuł o tym, że auta z 1996 roku mogą już ubiegać się o status pojazdu zabytkowego. Chyba w Niemczech, bo w Polsce to obecnie prawie niemożliwe. Ale wyjaśnijmy wszystko po kolei.
Definicja pojazdu zabytkowego jest bardzo ogólna
Określa ją ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a brzmi ona dokładnie tak:
pojazd zabytkowy – pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami
W praktyce dla zwykłego, szarego człowieka, który ma stary samochód i chce zarejestrować go na żółte tablice, jest tylko jedna droga – uzyskanie wpisu do ewidencji zabytków. Z roku na rok staje się to coraz trudniejsze, bowiem wojewódzcy konserwatorzy stale zaostrzają kryteria, które obejmują m.in. wysoki stopień oryginalności auta (min. 75 proc.), brak istotnych przeróbek (np. instalacji LPG) i rzadkość występowania modelu na rynku.
Najważniejszy w tym wszystkim jest jednak wiek samochodu – jeśli auto jest za młode, to wniosek o wpis do ewidencji już na starcie zostanie odrzucony. Warto o tym wiedzieć, zanim poświęci się czas na przygotowanie dokumentów lub – co gorsza – zdąży zapłacić komuś, by zrobił to za nas.
Ile lat musi mieć zabytkowy samochód?
Przez długi czas obowiązywała zasada, że status pojazdu zabytkowego mógł uzyskać samochód, który ma minimum 25 lat, a od zakończenia produkcji tego modelu minęło co najmniej 15 lat. Dopiero w 2018 roku podniesiono pułap wiekowy do 30 lat. Od tego momentu ruszyła lawina.
Teraz minimalny wiek pojazdu zabytkowego jest sporo wyższy i różni się w zależności od województwa, a co więcej, znaczenie ma nawet miejsce produkcji auta. Obecna sytuacja wynika z faktu, że szczegółowe kryteria rejestracji na zabytek są ustalane indywidualnie przez poszczególnych wojewódzkich konserwatorów zabytków w drodze zarządzenia.
Tak prezentuje się kryterium minimalnego wieku pojazdu zabytkowego w poszczególnych województwach według aktualnych wytycznych:
- dolnośląskie – 40 lat,
- kujawsko-pomorskie – 40 lat,
- lubelskie – 43 lata,
- lubuskie – 40 lat,
- łódzkie – 40 lat,
- małopolskie – 40 lat,
- mazowieckie – 40 lat,
- opolskie – 40 lat,
- podkarpackie – 40 lat,
- podlaskie – 50 lat,
- pomorskie – 40 lat,
- świętokrzyskie – 40 lat,
- śląskie – 40 lat,
- warmińsko-mazurskie – 40 lat,
- wielkopolskie – 40 lat,
- zachodniopomorskie – 40 lat.
Żeby jeszcze bardziej skomplikować sprawę, w części kraju obowiązuje dodatkowe wyłączenie dla pojazdów polskiej produkcji. W województwach kujawsko-pomorskim, lubelskim, mazowieckim i warmińsko-mazurskim mogą one być młodsze od pozostałych – w ich przypadku minimalny wiek to 30 lat. Natomiast w województwach łódzkim, małopolskim, podkarpackim i świętokrzyskim całkowicie zniesiono dla nich kryterium wiekowe.
Ciekawie argumentuje to małopolski konserwator zabytków. Uzasadnia swoją decyzję tym, że „w przypadku tych pojazdów okres użytkowania jest znacznie krótszy”, co związane było głównie z „niedostatecznym zabezpieczeniem stalowych elementów nadwozia przed procesami korozyjnymi”. Czyli mówiąc wprost – rdzewiały szybciej niż zagraniczne konstrukcje i przez to zostało ich mniej.
A co z młodszymi autami?
Tutaj sprawa jest jeszcze bardziej złożona. Na facebookowej grupie Spotted ZABYDKI użytkownicy regularnie zamieszczają zdjęcia aut, które często nie mają nawet 20 lat, a mimo to poruszają się na żółtych tablicach. Jak do tego doszło? Nie wiem. To znaczy, wiem.
Rejestracja kilkunastoletniego lub wręcz jeszcze młodszego samochodu na zabytek jest możliwa, pod warunkiem, że został on wpisany do inwentarza muzealiów albo stanowi element kolekcji, gromadzonej według jasno określonych zasad (np. zbiór różnych modeli jednej marki). Ponadto żółte tablice może także otrzymać auto, które nie spełnia kryteriów wiekowych, ale wymaga zachowania ze względu na swój unikatowy charakter – np. jest prototypem albo jeździł nim papież. Dla większości posiadaczy wiekowych pojazdów droga jest jedna i nie jest ona łatwa. 30 lat o niczym nie decyduje.
Więcej wiadomości ze świata zabytkowej motoryzacji:
