Chiński SUV z całą rodziną mknął autostradą. Kierowca spał
Cztery osoby, czerwony SUV i autostrada. Kierowca uznał, że przy małym ruchu system sam dowiezie rodzinę na miejsce. Nie dowiózł – przy bramce opłat czekali policjanci, którzy mieli do tego pomysłu kilka zastrzeżeń.

Do zdarzenia doszło 7 listopada. Chińska policja w Qingdao dostała zgłoszenie o czerwonym SUV-ie, którego kierowca leżał na fotelu z zamkniętymi oczami. Funkcjonariusze namierzyli samochód i ściągnęli go na bramce opłat. Jak się okazało, całkiem słusznie, bo nie dość że było za co, to jeszcze nie był to pojedynczy wybryk.
Zgłoszenie przyszło z zewnątrz i trudno się dziwić. Jadący autostradą samochód, w którym za szybą widać człowieka w pozycji, w jakiej zwykle ogląda się serial, powinien zaniepokoić. Na dodatek w środku podróżowała cała rodzina, a obok kierowcy – na fotelu pasażera – siedziało dziecko. Na szczęście ktoś uznał, że to nie wygląda dobrze.
To nie był jednorazowy wybryk
W dalszej kolejności już znana śpiewka: mały ruch, pusta autostrada, przekonanie, że skoro nic nie jedzie, to nic nie może się stać. Logika jak z przedszkola. Tyle że na autostradzie wystarczy jedna ciężarówka, która zwolni bez powodu, jedna nagła zmiana pasa, jedna opona leżąca na jezdni czy jedno zwierzę, które nie respektuje przepisów ruchu drogowego. Policja osobno odnotowała dziecko na przednim fotelu, jakby chciała podkreślić, że lista problemów w tym aucie była dłuższa niż jedna pozycja.
Jakby tego było mało, interweniujący na miejscu policjanci szybko ustalili, że kierowca miał już wcześniej jeździć wpatrzony w telefon albo z zamkniętymi oczami, całkowicie ufając systemom pokładowym. Innymi słowy, nie zasnął przez przypadek, tylko ćwiczył.
Komunikat nie podaje marki ani modelu auta, nie mówi też, jaki dokładnie system pracował i ile wyniosła kara. Zostaje czerwony SUV, cztery osoby, jeden człowiek na leżąco, dziecko z przodu. Reszta to domysły, więc zostawmy to, bo nie to jest tu najważniejsze.
Grasz w głupie gry, zdobywasz głupie nagrody
Chińska policja przypomniała przy okazji rzecz, którą producenci powtarzają od lat: zadaniem tych systemów jest wspomagać, a nie zastępować. Człowiek ma siedzieć na miejscu, patrzeć na drogę i być gotowy do reakcji. Nie może mieć rąk na kolanach, zamkniętych oczu i myśli gdzie indziej. Niestety, zawsze znajdą się klienci, którzy traktują to jako szum.

Sedno nie leży jednak w tym, czy ten jeden człowiek jest głupi. Prawdziwym problemem jest to, że samochód pozwolił mu głupio robić przez długie kilometry.
W Chinach systemy wspomagania reklamowane są jako „inteligentna jazda”, co ładnie brzmi w materiałach marketingowych, ale w głowach co bardziej pomysłowych zmienia się w „auto ogarnie temat”. A stąd już krótka droga do rozłożonego fotela i testowania, czy faktycznie ogarnie.
Nazwa nie jest tu bez znaczenia. „Inteligentna jazda” sugeruje decyzje, podczas gdy europejskie „wspomaganie” sugeruje pomoc. Okazuje się, że coraz częściej asystent powinien nie tylko zajmować się drogą, ale też tym, komu asystuje.
Kamera patrząca na twarz, czujnik nacisku na kierownicę, analiza ruchu gałek ocznych – to wszystko istnieje od lat. Pytanie brzmi, czy producent chce, żeby przeszkadzało klientowi.
Odpowiedzialność? A na co to komu?
Nie tak dawno opisywaliśmy Chińczyka, który po alkoholu wsiadł do auta z systemem wspomagania i oszukał czujniki kierownicy gadżetem imitującym dłoń. Sąd uznał, że odpowiedzialność zostaje po stronie człowieka.
Trudno się nie zgodzić, ale równie trudno nie zauważyć, ile zachodu kosztowało go obejście zabezpieczeń i jaką pomysłowością musiał się wykazać.
Zresztą oszukiwanie systemów to dyscyplina z tradycjami. Wystarczyła zwykła pomarańcza wciśnięta w kierownicę, żeby Autopilot Tesli uznał, że kierowca czuwa. W Stanach można było kupić gadżet obciążający wieniec kierownicy, który działał tak samo, tylko za większe pieniądze.
Mechanizm pozostaje niezmienny: człowiek szuka sposobu, żeby system uwierzył, że kierowca nie śpi. I zwykle znajduje.

Producenci odpowiedzą, że skoro kierowca kazał, to kierowca odpowiada. I mają rację. Tyle że samochód, który przez dłuższy czas nie orientuje się, że człowiek za kierownicą śpi, nie jest asystentem, tylko wspólnikiem.
Skrajny przypadek? Może. Ale skrajne przypadki są dobrym testem systemu. Jeśli auto wytrzymuje tylko grzecznych kierowców, to nie jest bezpieczne. Jest bezpieczne warunkowo, na piśmie, w folderze reklamowym i z bardzo dużym znakiem zapytania.
Nie chodzi o to, żeby auto wychowywało ludzi. Chodzi o to, żeby w sytuacji, w której wszystko wskazuje na katastrofę, samochód umiał powiedzieć „nie”: zjechać, zwolnić, włączyć awaryjne, zatrzymać się.
Technologia to potrafi. Gorzej z wolą.
Zdjęcie główne stworzone z pomocą sztucznej inteligencji.
Z wykształcenia i zamiłowania językoznawca i kulturoznawca, z pasji motocyklista szosowy i błotny. Przez blisko 20 lat pracował nad tłumaczeniami i lokalizacją treści dla największych firm z szerokiego wachlarza branż, na czele z automotive. Na koncie ma współpracę m.in. ze Światem Motocykli, jako autor i korektor. Fan motoryzacyjnej Japonii, chociaż prywatnie maltretuje swojego ukochanego Citroena C2 VTS (nie sprzeda, będzie robił). Z poczucia misji wspomaga organizacje pozarządowe w walce z dezinformacją.