Ślimak na drodze. Nie zawsze oznacza wlokącego się kierowcę
Prawie każde szanujące się miasto w Polsce ma swój charakterystyczny i rozpoznawalny element infrastruktury drogowej. Nawet Sosnowiec. Tutejszy Ślimak kończy w tym roku 50 lat.
Dla przyjaciół Ślimak, dla pozostałych Centralny Węzeł Komunikacyjny w Sosnowcu. Wybudowany został w 1976 roku, czyli dokładnie pół wieku temu. Jak w każdym podobnym przypadku, jego celem było usprawnienie ruchu drogowego - tutaj przez zapewnienie bezkolizyjnego połączenia sąsiadujących ze sobą dzielnic za pośrednictwem Centrum. Główną osią trasy jest przerzucony ponad linią kolejową wiadukt ulicy Parkowej, spinające ulice Orlą i Wawel, zaś dwie efektowne łącznice odpowiedzialne są za zjazd na biegnącą dołem ulicę 3 Maja.
Centralny Węzeł Komunikacyjny jest jednym z wielu pomników epoki Edwarda Gierka, aczkolwiek ten jest na swój sposób szczególnie wartościowy, ponieważ powstał w jego rodzinnym mieście - Sosnowcu.
Nazwa Ślimak pochodzi właśnie od nietypowo zakręconych estakad zjazdowych
Chociaż określenie tej infrastruktury ślimakiem przyjęło się znacznie lepiej, moje pierwsze skojarzenie w oparciu o ujęcie satelitarne to baranie rogi. Jak zwał, tak zwał, nie po to się tutaj zebraliśmy.
Owe estakady są zakręcone pod kątem aż 360 stopni, tak że kierowca robi piruet wokół własnej osi i jedzie dalej, tyle że jeden poziom niżej. Zjeżdżając z góry na dół oraz jadąc z dołu na górę należy pokonać spiralną łącznicę, która skręca w prawo tak długo, aż na końcu osiągnie ten sam azymut. Poniżej poziomu poprowadzonej wiaduktem ulicy Parkowej znajduje się natomiast tradycyjne, kolizyjne skrzyżowanie o ruchu okrężnym.
Ślimak wraz z całym Centralnym Węzłem Komunikacyjnym powstał w około 2-3 lata
W ramach dostępnych zdalnie archiwów nie natrafiłem na artykuły prasowe albo fotografie dokumentujące początek prac. W tamtym czasie najwięcej emocji wzbudzała budowa Huty Katowice, więc na jakąś tam drogę nie zwracano aż tak wielkiej uwagi. Niemniej, po analizie fotografii z różnych lat, np. TEGO zdjęcia jednej z podpór w trakcie budowy, można określić z grubsza ramy czasowe prowadzenia inwestycji mniej więcej na lata 1973-1976.
Za datę oddania do użytku samego Ślimaka podaje się rok 1976 - stanowił on jednak zaledwie fragment dużo większej inwestycji, którą oddawano do użytku etapami. Składała się na nią budowa całej dwujezdniowej trasy w osi północ-południe między dzielnicami Pogoń i Sielce, wraz ze skrzyżowaniami i przejściami podziemnymi.
Jednym z pobocznych elementów była również przebudowa ulicy 3 Maja, wtedy nosząca dumną nazwę ulicy Czerwonego Zagłębia - to właśnie z nią Centralny Węzeł Komunikacyjny łączy się za pośrednictwem tytułowego Ślimaka.
Tak nietypowa geometria estakad spowodowana jest brakiem miejsca na placu budowy
Budowle tego typu zazwyczaj mają zdecydowanie prostsze rozwiązania, gdzie estakada prowadzi w górę wzdłuż prostego odcinka drogi. Żadnych ciasnych zakrętów, slalomów i pętli. Dlaczego tutaj nie można było tak zrobić?
Ponieważ brakowało przestrzeni, aby jezdnie poprowadzić w linii prostej. Szlak kolejowy znajduje się na tyle blisko ulicy 3 Maja, że niemożliwe byłby pokonanie wymagającej różnicy poziomów na tak krótkim odcinku. Jednocześnie, sam wiadukt w ciągu ulicy Parkowej musiał być zbudowany na odpowiedniej wysokości, aby przeskoczył ponad torami linii kolejowej i skrzyżowaniem z ulicą 3 Maja.
Podobnie więc jak w przypadku opisywanej TUTAJ historii słynnej Będzińskiej Nerki, również i Ślimak w Sosnowcu zawdzięcza swój wygląd trudnościom obiektywnym.
Przedtem międzydzielnicowe połączenie stanowiły dzisiejsze ulice Żeromskiego i Nowopogońska
Zanim w Sosnowcu tytułowa infrastruktura powstała, ulica Parkowa od południowego-wschodu kończyła się na ulicy Czerwonego Zagłębia. Połączenia z ulicą Orlą po drugiej stronie linii kolejowej wówczas w tej lokalizacji nie było - znajdowały się tam m.in. popłuczyny po dawnej Hucie Emma, wówczas w roli składu opału.
Szlak komunikacyjny pomiędzy dzielnicami Pogoń i Sielce stanowiły dwie ulice: Nowopogońska i Żeromskiego. Z jednej strony, obie poprowadzone były tunelami przebijającymi nasyp linii kolejowej, z drugiej jednak ich szerokość w obliczu narastającego ruchu drogowego nie zapewniała już odpowiedniej przepustowości.
Po wybudowaniu nowej arterii, przejęła ona rolę głównej trasy między dwiema dzielnicami, a dzięki połączeniu z dzisiejszą drogą krajową nr 94, zarazem ułatwiła wjazd i wyjazd do miasta w ogóle.
Na przestrzeni lat zmieniała się jedynie organizacja ruchu na "parterze"
Sam Ślimak, pomimo przejścia kilku remontów w trakcie swojej 50-letniej kariery, zasadniczo zachował swój kształt bez żadnych zmian. Podobnie sprawy mają się w odniesieniu do pozostałych odcinków Węzła.
Na dole natomiast, po ostatniej aktualizacji przeprowadzonej w 2018 roku, w obrębie ulicy 3 Maja i przecięć z poprzeczną infrastrukturą wyznaczono ruch okrężny. Wcześniej, główny ciąg komunikacyjny prowadził ulicą 3 Maja, a każda relacja poprzeczna miała status podrzędny. Obecnie jest tak, że droga z pierwszeństwem przejazdu wytyczona jest wokół wyspy w kształcie strusiego jaja, a wjazd na rondo okupiony jest obowiązkiem ustąpienia pierwszeństwa.
Dzisiaj infrastruktura tego typu znika z centralnych części miast
W przypadku Sosnowca, na szczęście na razie nie zanosi się na żadne kontrowersyjne decyzje. No i w przeciwieństwie do miasta Chorzowa, tutaj wiadukt ma się zupełnie dobrze i nie ma w planach na najbliższą przyszłość się rozsypać.
