Od jutra kierowcy zapłacą więcej. Uważam, że to nadal za mało

Jest coś perfidnego w podnoszeniu opłaty zamrożonej od 2014 roku akurat wtedy, gdy kierowcy zdążyli już zobojętnieć na kolejne komunikaty „drożej od…”. A jednak.

26 października 2026 roku Ministerstwo Zdrowia wydało rozporządzenie nr 1434, zgodnie z którym nowa stawka za badania psychologiczne kierowców wynosi 200 zł zamiast 150 zł i zaczyna obowiązywać od 14 listopada.

O samej treści zmiany nieszczególnie jest co pisać. W dotychczasowym rozporządzeniu „150 zł” zastąpiło „200 zł”. Tyle.

Podwyżka obejmuje zarówno badanie podstawowe, jak i to w trybie odwoławczym, gdy ktoś nie zgadza się z orzeczeniem i chce podejść jeszcze raz. Nowelizacja nie zmienia ani metodyki badania, ani tego, kto w ogóle zasiada w fotelu. Zmienia się tylko jedna liczba.

Obowiązek psychotestów określa zamknięty katalog z art. 82 ustawy o kierujących pojazdami i kilka przepisów wokół. Na badania psychologiczne idą przede wszystkim kierowcy zawodowi oraz osoby, które chcą wejść wyżej niż kategoria B. Mowa o kandydatach na prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, a także o kierowcach przedłużających ważność tych uprawnień.

Do tego dochodzą kierowcy wykonujący przewóz drogowy, instruktorzy i egzaminatorzy oraz osoby ubiegające się o zezwolenie na prowadzenie pojazdu uprzywilejowanego lub przewożącego wartości pieniężne.

Do tego drugi przypadek – znacznie mniej dobrowolny. Na badanie trafi też właściciel zwykłej osobówki z kategorią B, jeśli prowadził po alkoholu lub środkach odurzających, przekroczył 24 punkty karne albo spowodował wypadek, w którym ktoś zginął lub został ranny.

I słusznie, bo jazda po alkoholu czy narkotykach to przejaw potencjalnych problemów pod sufitem. Skierować może też lekarz, gdy podczas standardowego badania dostrzeże możliwe przeciwwskazania.

A co właściwie bada psycholog transportu za te 200 zł? Przede wszystkim predyspozycje do bezpiecznej jazdy: koncentrację, czas reakcji, koordynację wzrokowo-ruchową, ocenę prędkości i odległości oraz wybrane cechy osobowości i sprawność psychomotoryczną. Część aparaturowa, z migającymi lampkami i przyciskami, bywa dla badanych najbardziej stresującym momentem całej wizyty.

Jest też furtka dla spóźnialskich: jeśli badanie rozpoczęło się przed 14 listopada i do tego dnia nie skończyło wydaniem orzeczenia, obowiązuje stara stawka 150 zł. Natomiast liczy się faktyczne rozpoczęcie procedury, a nie samo umówienie wizyty, więc rezerwacja dziś terminu „na przyszły tydzień” ceny nie zamrozi.

To jest część, która felietonowo smakuje najlepiej. O podwyżkę dopominał się bowiem… Rzecznik Praw Obywatelskich. W wystąpieniu do Ministra Zdrowia wyliczył, że skumulowana inflacja z lat 2017-2024 sięgnęła 43,8 proc., więc żeby opłata zachowała dawną wartość, powinna wynosić już 215,7 zł. Wcześniejszy projekt podwyżki ze 150 do 200 zł utknął, bo nie podpisał go Minister Infrastruktury, zasłaniając się trudną sytuacją branży transportowej.

Dwa resorty przez lata nie potrafiły dogadać się nad jedną liczbą w jednym paragrafie, a efekt jest co najmniej zabawny – bo oto stawka, która w 2024 roku powinna wynosić 215,7 zł, w 2026 roku ustalona została na 200 zł. Rząd wprowadza zatem podwyżkę o jedną trzecią, która już dwa lata temu była o jedną trzecią za niska.

Dokładnie ten sam film oglądaliśmy już przy przeglądach. Cena zamrożona od 2004 roku, nagły skok i chór zapewnień, że to przecież tylko 50 zł. Tyle że 50 zł pomnożone przez miliony kierowców to bynajmniej nie są grosze, tylko bardzo konkretny strumień pieniędzy. Przy psychotestach grono płacących jest węższe, ale mechanizm narracyjny ten sam.

Na koniec drobna uwaga higieniczna. Prawo jazdy to temat, przy którym nagłówki lubią straszyć na zapas – raz rzekome zabieranie prawa jazdy seniorom, raz rewolucja, która nigdy nie wchodzi w życie. Akurat ta zmiana jest krótka, treściwa i bardzo realna, z konkretną datą i kwotą. 200 zł, od 14 listopada, dla ściśle wyznaczonego grona. Reszta może spać spokojnie. Przynajmniej do następnego rozporządzenia.