Kierowcy muszą wymieniać prawo jazdy. Bezterminowość to mit
Wbrew obiegowej opinii w końcu każdy będzie musiał kiedyś wymienić prawo jazdy. Powody mogą być różne, ale terminy są nieubłagane.
Opowieści wąsatego wujka przy rodzinnym stole o tym, że on to ma bezterminowe prawo jazdy i niczego nie musi wymieniać, można włożyć między bajki. Od zmiany przepisów minęło już kilkanaście lat, więc warto zainteresować się tematem, zanim będzie za późno. Poniżej odpowiadamy na cztery najważniejsze pytania związane z wymianą „prawka”.
Kto musi wymienić prawo jazdy?
Każdy. Dziękuję za uwagę, można się rozejść. Brzmi jak żart, ale to prawda – zgodnie z aktualnym stanem prawnym wszystkie prawa jazdy mają określoną datę ważności (maksymalnie 15 lat) i dotyczy to także tych bezterminowych.
Warto jednak podkreślić, że mówimy tu wyłącznie o wymianie samego dokumentu, bez konieczności ponownego zaliczenia kursu czy zdania państwowego egzaminu. Uprawnienia do kierowania pojazdami są bowiem wciąż przyznawane bezterminowo i nie są poddawane dodatkowej weryfikacji. Przynajmniej dopóki nie zaczną obowiązywać obligatoryjne badania dla starszych kierowców.
Kiedy trzeba wymienić prawo jazdy?
Przejdźmy do konkretów, czyli wyjaśnienia, w jakich sytuacjach należy wymienić „prawko”. Są to:
- upłynięcie terminu ważności prawa jazdy,
- zgubienie prawa jazdy,
- zniszczenie prawa jazdy,
- zmiana danych osobowych,
- uzyskanie kolejnej kategorii prawa jazdy.
Ważność prawa jazdy można sprawdzić na dwa sposoby – fizycznie lub wirtualnie. W pierwszym przypadku trzeba wziąć do ręki swój dokument i na jego odwrocie zajrzeć do rubryki 11, w której widnieje data, do której „prawko” jest ważne. W drugim wystarczy sięgnąć po smartfon i odpalić mObywatela – datę ważności dokumentu można znaleźć w zakładce mPrawo jazdy.
Kierowcy posiadający prawo jazdy wydane przed 19 stycznia 2013 roku mają w tej rubryce zazwyczaj poziomą kreskę, która oznacza, że dokument w teorii jest bezterminowy. To już jednak nieaktualne, ponieważ (w myśl art. 124 ust. 4 Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami) tego typu „prawka” podlegają wymianie w okresie od dnia 19 stycznia 2028 roku do dnia 18 stycznia 2033 roku. Po upływie tego terminu będą one traktowane jak nieważne.
Wymiana prawa jazdy jest także konieczna, jeśli dojdzie do zgubienia dokumentu lub jego uszkodzenia w takim stopniu, że stał się on nieczytelny. Wniosek o wydanie wtórnika należy złożyć w ciągu 30 dni.
Okres 30 dni na złożenie wniosku o wymianę „prawka” przewidziano również w przypadku, gdy zmianie uległy dane osobowe zawarte w dokumencie, czyli np. imię i/lub nazwisko. Co istotne, od 4 marca 2019 roku zmiana adresu zamieszkania nie wiąże się już z obowiązkiem wymiany prawa jazdy. Wynika to z tej prostej przyczyny, że ta informacja nie jest obecnie umieszczana na blankiecie.
Na koniec warto jeszcze wspomnieć o być może oczywistej sprawie – po zdobyciu dodatkowych uprawnień (np. uzyskaniu prawa jazdy kat. B+E czy C) także trzeba zgłosić się do urzędu w celu wymiany dokumentu. Na blankiecie muszą bowiem znajdować się wszystkie posiadane przez nas kategorie „prawka”.
Ile kosztuje wymiana prawa jazdy?
Opłata za wydanie nowego prawa jazdy jest stała i niezależnie od powodu wymiany wynosi 100 zł. W przypadku jednak, gdy upływa data ważności dokumentu (nie dotyczy osób posiadających do tej pory bezterminowe „prawko”), należy uwzględnić dodatkowo koszt obowiązkowego badania lekarskiego, za które trzeba zapłacić 200 zł.
Co grozi za brak ważnego prawa jazdy?
Poruszanie się samochodem bez ważnego „prawka” jest postrzegane tak samo, jak jazda bez uprawnień. Zgodnie z obowiązującymi przepisami grozi za to mandat wysokości co najmniej 1500 zł, a jeśli sprawa trafi do sądu – kwota może wzrosnąć nawet do 30 000 zł.
