Rewolucja w badaniach technicznych: będą zdjęcia. Rząd podał termin

Wszyscy znamy ten gatunek przeglądu, w którym samochód nie widział stacji, a mimo to dostał pieczątkę. Nawet jeśli tylko z opowiadań. Sam wielokrotnie słyszałem, że taki czy taki diagnosta „ogarnia zdalnie”, jakby to był serwis streamingowy, a nie kontrola hamulców. Auto stało pod blokiem, a papier robił się sam. Teraz ten model biznesowy może posypać się jak zamek w Chęcinach.

W projekcie nowelizacji Prawa o ruchu drogowym, który wdraża unijną dyrektywę o badaniach zdatności do ruchu, jest zapis brzmiący niepozornie, a wywracający tę szemraną branżę do góry nogami. Obecność pojazdu na badaniu ma być bowiem dokumentowana fotograficznie.

Każde auto będzie musiało stanąć na ścieżce i dać zrobić sobie zdjęcia. Bez fotek nie będzie badania, a bez badania nie ma legalnej jazdy. Dokumentacja ma zawierać wyraźne zdjęcia pojazdu oraz wskazanie drogomierza. Twój piętnastoletni wehikuł zaliczy sesję z lepszym oświetleniem niż ty na ostatnim weselu.

Chodzi o przebiegi, wokół których narosła cała podziemna gospodarka. Sprowadzanym z Zachodu autom przebieg magicznie chudł o sto tysięcy, a nieświadomy kupujący cieszył się egzemplarzem spod koca od pani doktor. Teraz w końcu ten proceder ma zostać ukrócony. Fotografia nie dyskutuje i nie da się jej przepisać „z palca”.

Twoje auto zyska więc własny album rodzinny z foteczkami z młodości. I w ciągu kilku lat będzie można go odtworzyć i sprawdzić, jak wyglądało w dniu przeglądu, ile miało na liczniku i czy przypadkiem nie dostało drugiego życia poza papierami.

W poprzedniej wersji projektu zapisano konkrety: wyraźne zdjęcia całej bryły z dwóch przekątnych, z przodu i z tyłu, plus drogomierz, przechowywane przez pięć lat. Tamta wersja jednak przepadła i zapewne po to wraca temat. Wówczas z fotografowania wyłączono też pojazdy służb, więc radiowozy i wozy strażackie miały nie pozować. Czy ten wyjątek przetrwa do finału, dziś nie wiadomo. Między tym, co było w wersji roboczej, a zapisami samej ustawy rozciąga się cały korytarz poprawek, konsultacji i urzędniczej weny.

Reforma dokłada jeszcze kilka rzeczy. Dochodzi możliwość zrobienia przeglądu do 30 dni przed wyznaczoną datą bez utraty dotychczasowego terminu, czyli mała uprzejmość dla tych, którzy lubią mieć sprawę z głowy wcześniej.

Zmienia się też nadzór. Starosta ma prowadzić rejestr stacji, wydawać decyzje i nakładać kary, a przy okazji dostaje bezpośredni nadzór nad samymi badaniami oraz rejestr diagnostów, z możliwością wpisów, zawieszeń i wykreślenia uprawnień. Diagnosta przestaje być panem samym sobie, bo wyrasta nad nim papierowa drabina odpowiedzialności. Do tego dochodzą ośrodki szkolenia pod okiem dozoru technicznego i obowiązkowe kursy.

Jest też druga strona medalu, bo za jakość się płaci. Badanie osobówki kosztuje teraz 149 zł, po tym jak przez ponad dwie dekady stało w miejscu na 98 zł. W projekcie ustawy pojawia się mechanizm cyklicznej waloryzacji samej stawki oraz dodatkowa opłata karna za spóźnienie. Czyli przepisy mają dać podstawę do tego, żeby cena rosła automatycznie co roku i żeby karać za przekroczenie terminu.

Cały ten aparat inwigilacji powstaje, bo jako zbiorowość nie umieliśmy się zachować. Gdyby nikt nie kręcił liczników i nie kupował pieczątek pod stołem, żaden urzędnik nie wymyślałby fotobudki na ścieżce diagnostycznej. Dostajemy obowiązkowe zdjęcia, bo na słowo nikt już nikomu nie wierzy. Zaufanie wymieniono na pliki w archiwum stacji.

Więc kiedy następnym razem podjedziesz na przegląd, przypudruj maskę i ustaw się elegancko po skosie. Twój samochód może już trafić na plan zdjęciowy, z którego nie ma ucieczki przez telefon do znajomego. A jego portret przeżyje niejeden twój profil w mediach społecznościowych. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to 1. kwartał 2027 r.