Wsadzili 17-latka i 70-latka do jednego worka. Wyjaśniamy okres próbny
Od 4 września 2026 roku każda osoba uzyskująca po raz pierwszy prawo jazdy kategorii B zostanie objęta okresem próbnym. Tymczasem już od marca kategorię prawa jazdy B mogą uzyskiwać także 17-latkowie i oni mają swoje dodatkowe zasady. Wszystko się tu plącze, ale spokojnie, wyprostujemy.
Wchodzą w życie nowe przepisy. Po uzyskaniu po raz pierwszy prawa jazdy kategorii B kierowca zostaje objęty okresem próbnym, podczas którego obowiązują go inne zasady niż pozostałych kierowców.
Jednocześnie od kilku miesięcy realizowana jest inna reforma. Osoby 17-letnie już mogą prowadzić samochody. Przygotowano dla nich dodatkowe zasady, a tych z nich, którzy uzyskają uprawnienia od 4 września, również będzie obowiązywał okres próbny.
Dla utrudnienia ustawodawca zrezygnował z części rozwiązań, które sam proponował i które zaczęły krążyć w przestrzeni medialnej. Nawet poważne serwisy zajmujące się prawem powieliły dziś nieprawdziwe informacje.
Kim są młodzi kierowcy?
Żeby było zabawniej, wielu piszących o tej sprawie używa sformułowania „młodzi kierowcy” w odniesieniu do kierowców, którzy uzyskują prawo jazdy kategorii B po raz pierwszy. Tymczasem kategorię B można po raz pierwszy wyrobić chociażby w wieku 70 lat. Taką osobę będą wtedy obowiązywały zasady okresu próbnego takie same jak 18-latka.
Istnieje tu jeszcze pewna niekonsekwencja w uzasadnieniu nowych przepisów. Potrzebę wprowadzenia okresu próbnego tłumaczono m.in. dużą liczbą wypadków powodowanych przez kierowców w wieku 18–24 lat. Tymczasem okres próbny obowiązuje też osoby w starszym wieku. Siedemdziesięciolatek, który po raz pierwszy uzyska kategorię B, nie wpada nagle w przedział wiekowy 18–24 lata, a również zostanie objęty okresem próbnym.
To wszystko nie ułatwia sprawy, ale spróbujmy ogarnąć temat w formie pytań i odpowiedzi.
Od kiedy kierowców obowiązuje okres próbny?
Od 4 września 2026 roku.
Czy istnieje granica wieku kierowcy objętego okresem próbnym?
Nie. Okres próbny obejmuje każdą osobę, która po raz pierwszy uzyska prawo jazdy kategorii B. Może mieć 17, 18 albo 70 lat.
Ile trwa okres próbny?
Dwa lata dla kierowców, którzy uzyskali uprawnienia po ukończeniu 18 lat.
Trzy lata dla kierowców, którzy uzyskali kategorię B przed ukończeniem 18. roku życia, jednak nie dłużej niż do ukończenia 20 lat.
Uzyskałem tymczasowe elektroniczne prawo jazdy albo wydano mi dokument 3 września 2026 roku (lub wcześniej). Czy obowiązuje mnie okres próbny?
Nie. Jeździsz „po staremu”.
Uzyskałem tymczasowe elektroniczne prawo jazdy albo wydano mi dokument 4 września 2026 roku lub później. Czy obowiązuje mnie okres próbny?
Tak.
W przypadku tymczasowego elektronicznego prawa jazdy okres próbny rozpoczyna się w dniu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego. Jeżeli takie prawo jazdy nie zostanie wygenerowane, liczy się dzień wydania dokumentu.
Czym różni się nowy okres próbny od starego?
Poprzednio obowiązywały odrębne zasady dotyczące początkujących kierowców, m.in. próg 20 punktów karnych w pierwszym roku oraz zakaz korzystania w tym czasie ze szkolenia zmniejszającego liczbę punktów. Teraz je rozszerzono i zastosowano pojęcie okresu próbnego.
Czego nie wolno robić w okresie próbnym?
Nie wolno prowadzić pojazdu samochodowego z jakąkolwiek wykazaną zawartością alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu w organizmie. Obowiązuje poziom 0,0.
Jakie jeszcze zasady wprowadza okres próbny?
Nowością jest, że za popełnienie określonych wykroczeń można stracić uprawnienia lub wydłużyć okres próbny.
- Popełnienie podczas okresu próbnego dwóch wykroczeń z określonego katalogu, stwierdzonych prawomocnymi rozstrzygnięciami, powoduje przedłużenie okresu próbnego o dwa lata.
- Popełnienie w okresie próbnym trzeciego wykroczenia z tego katalogu albo jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji powoduje cofnięcie uprawnień i konieczność zdobywania ich od początku.
- Po przekroczeniu liczby 12 punktów karnych należy w ciągu 12 miesięcy od popełnienia wykroczenia powodującego przekroczenie tego progu wziąć udział w szkoleniu praktycznym w ośrodku doskonalenia techniki jazdy. Udział w nim kosztuje 500 zł.
Jakie wykroczenia wydłużą okres próbny?
Do wykroczeń, które mogą spowodować przedłużenie okresu próbnego (jeśli popełni się dwa z nich), należą:
- spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu lub kolizji
- nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu
- niezatrzymanie samochodu, aby umożliwić przejście osobie niepełnosprawnej lub mającej widoczne trudności z poruszaniem się
- wyprzedzanie na przejściu dla pieszych albo bezpośrednio przed nim
- omijanie pojazdu, który zatrzymał się, aby ustąpić pierwszeństwa pieszemu
- jazda wzdłuż drogi dla pieszych lub przejścia dla pieszych
- prowadzenie pojazdu po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka
- przekroczenie dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h
- złamanie zakazu wyprzedzania
- naruszenie zakazów obowiązujących na przejeździe kolejowym
- spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa innej osoby poza drogą publiczną, strefą ruchu lub strefą zamieszkania
- nieprzestrzeganie zasad albo znaków dotyczących pierwszeństwa
- przejazd na czerwonym świetle
- niestosowanie się do poleceń i sygnałów osób kierujących ruchem lub uprawnionych do jego kontroli.
Popełnienie trzech oznacza utratę uprawnień.
Czy okres próbny wprowadza niższy limit punktów karnych?
Nie wprowadza nowego limitu powodującego utratę uprawnień. Nadal kierowcy, który w pierwszym roku od wydania pierwszego prawa jazdy przekroczy liczbę 20 punktów, cofa się uprawnienia.
Niezależnie od tego przekroczenie liczby 12 punktów podczas okresu próbnego powoduje obowiązek ukończenia szkolenia praktycznego.
Czy kierowców w okresie próbnym obowiązuje zielony listek na szybie?
Nie. Były takie plany, ale nie.
Czy kierowców w okresie próbnym obowiązują niższe limity prędkości?
Nie. Limity 50 km/h w obszarze zabudowanym, 80 km/h poza nim oraz 100 km/h na autostradzie i drodze ekspresowej dwujezdniowej również nie weszły w życie. Nowe przepisy ich nie przewidują.
Czy 17-letnich kierowców obowiązują niższe limity prędkości niż pełnoletnich?
Nie. Limity prędkości są takie same.
Jakie zasady obowiązują 17-letnich kierowców?
Kierowcy, którzy nie ukończyli 18 lat:
- mogą korzystać z prawa jazdy kategorii B wyłącznie w Polsce
- przez pierwsze sześć miesięcy od uzyskania prawa jazdy, ale nie dłużej niż do ukończenia 18 lat, mogą prowadzić samochód tylko w towarzystwie uprawnionego pasażera siedzącego na przednim siedzeniu
- jeżeli sześć miesięcy już minęło, ale kierowca nadal nie ukończył 18 lat, może jeździć sam, lecz nie może bez uprawnionego pasażera przewozić osoby niepełnoletniej.
Czy 17-latek może jeździć wyłącznie z rodzicami?
Nie. Wymaganym pasażerem nie musi być rodzic ani nawet nikt z rodziny.
Kto może być pasażerem 17-letniego kierowcy?
Taka osoba musi siedzieć na przednim siedzeniu oraz:
- mieć ukończone 25 lat
- posiadać kategorię B nieprzerwanie od co najmniej pięciu lat
- nie podlegać obecnie zakazowi prowadzenia pojazdów ani nie podlegać mu w ciągu ostatnich pięciu lat
- być trzeźwa i wolna od środków działających podobnie do alkoholu.
Za co można stracić prawo jazdy w okresie próbnym?
Było już wcześniej, ale nie uważałeś, więc przypominam:
- za przekroczenie liczby 20 punktów karnych w pierwszym roku od wydania pierwszego prawa jazdy
- za popełnienie podczas okresu próbnego jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji albo trzech wykroczeń z ustawowego katalogu, stwierdzonych prawomocnymi rozstrzygnięciami
- za prowadzenie pojazdu samochodowego z przekroczeniem poziomu 0,0 promila alkoholu lub zerowego poziomu środka działającego podobnie do alkoholu
- w przypadku kierowcy poniżej 18 lat – za przewożenie osoby niepełnoletniej bez wymaganego pasażera;
- w przypadku kierowcy poniżej 18 lat – za wykonywanie zakazanego transportu drogowego lub przewozu osób.
Nieukończenie w terminie obowiązkowego szkolenia po przekroczeniu liczby 12 punktów powoduje natomiast zatrzymanie prawa jazdy, a nie cofnięcie uprawnień.
Redaktor prowadzący Autoblog.pl. Współtworzy dział Porady, choć stanowczo woli dział Jednoślady, gdzie testuje wszystko, co ma dwa lub trzy koła. Najchętniej jeździłby na co dzień Piaggio Ape, bo uważa, że koła z doczepionym dachem to wystarczający środek transportu. W połowie życia postanowił zostać dziennikarzem motoryzacyjnym i mu się udało. Pracował i wciąż współpracuje z DEKRA, a gdy nie ma go na Autoblogu, to jeździ po Polsce przeprowadzając audyty.