Kraków miniaturyzuje SCT. Jego styl to ośmieszanie koncepcji
Wydawało się, że Kraków już osiągnął mistrzostwo w kompromitowaniu idei stref czystego transportu. Błąd, właśnie wspiął się na następny poziom, prezentując nowy pomysł na jej funkcjonowanie.

Łukasz Gibała, nowy prezydent Krakowa, działa prężnie. Przed chwilą uśmiercił koncepcję metra w tym mieście, teraz przedstawił, jak chce przeobrazić istniejącą już strefę czystego transportu.
Zgodnie z krakowską tradycją, będzie ona miniaturowa. Zamiast dotychczasowych 196 km kw. obejmie niecały 1 km kw.
Wobec takiej miniaturyzacji wszystkie pozostałe warunki są bez znaczenia. Przy okazji wprowadzania zmian przypomniano nam o kilku dodatkowych absurdach związanych z funkcjonowaniem strefy. Jak inaczej nazwać możliwość wjazdu autem do strefy zależną od formy zatrudnienia użytkownika auta?

SCT zatacza koło
Szkoda, że nie złożyłem żadnego zakładu, gdy przewidywałem, że Kraków powróci do swej ulubionej formy sabotowania idei stref czystego transportu. Był pierwszym miastem w Polsce, które wprowadziło w życie takie ograniczenie ruchu, a wydarzyło się to już w 2019 roku.
Strefa szybko przestała mieć jakiekolwiek znaczenie, bo realizowała swój cel, czyli utrudniała życie kierowcom. Skończyła jako karykatura strefy, obejmując mikroskopijny obszar krakowskiego Kazimierza.

Po kilku latach plan powrócił ze zwielokrotnioną siłą. Kraków na papierze miał mieć najbardziej radykalną SCT w Europie. Z czasem trochę rozwodniono kryteria, ale za to SCT miała objąć obszar całego miasta.
Obecnie strefa obejmuje 60 proc. miasta. Żeby można było do niej wjechać samochodem osobowym na zasadach ogólnych, musi on spełniać minimum normę Euro 4 lub być wyprodukowany najpóźniej w 2005 r. (dla aut benzynowych) albo minimum normę Euro 6 lub być wyprodukowanym najpóźniej w 2014 r. (w przypadku diesli). Przy okazji stworzono cały system biurokratyczny do kontrolowania strefy.
Przewidziano zwolnienia dla mieszkańców. Można też wjeżdżać do wybranych placówek medycznych lub wykupić sobie możliwość wjazdu. Obecnie toczą się konsultacje w sprawie wysokości opłat za wjazd.

Niezależnie od wyniku tych konsultacji, Kraków postanowił swoją SCT zminiaturyzować.
SCT w miniaturze
Wraz z nową władzą pojawił się nowy plan na strefę. Jego główne założenia to:
- zmniejszenie zasięgu strefy – do zaledwie 0,99 km kw., ma obejmować obszar w obrębie I obwodnicy i teren do al. Krasińskiego
- normy emisji spalin mają zostać bez zmian
- zmiana definicji mieszkańca – wystarczy zamieszkiwanie w Krakowie, a znika wymóg meldunku, ale warunkiem zwolnienia pozostaje rozliczanie w Krakowie PIT lub podatku rolnego
- data posiadania auta – zamiast granicznej daty z czerwca 2025 r. ma obowiązywać nabycie przed 1 stycznia 2029 r. Później wymagane będzie nieprzerwane posiadanie auta od 31 grudnia 2028 r.
- sposób korzystania z auta – uznawanie aut służbowych, samochodów spółek, najmu, dzierżawy, użyczenia i wspólności małżeńskiej, a wykup z leasingu lub przekazanie w najbliższej rodzinie nie odbierze zwolnienia
- dojazd do lekarza – zwolnienie dla pacjentów każdej placówki w strefie, także na świadczenia prywatne, ale wizyta nadal będzie wymagać potwierdzenia
- likwidacja nalepek i opłaty 5 zł, zamiast tego kontrola według numeru rejestracyjnego.
Pozostaje to wszystko już bez tak dużego znaczenia, skoro obszar strefy diametralnie się zmieni.
Absurdy
Przy okazji anonsowania tych zmian miasto przypomniało kilka szalonych kwestii. Obecnie ze zwolnienia dla mieszkańca korzystającego z auta służbowego niespełniającego kryteriów SCT skorzysta tylko osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Po zmianach taki wymóg ma zniknąć, podobnie jak powinna zniknąć zza biurka osoba urzędnicza, która coś takiego wymyśliła.
Ważniejsza w tym jest przyczyna zmian w funkcjonowaniu SCT. Oficjalnie jest to poprawa jakości powietrza, która w dodatku miała nastąpić jeszcze przed wprowadzeniem strefy.
Miasto uzasadnia ograniczenie strefy tym, że przekroczenie norm dwutlenku azotu w 2024 r. dotyczyło około terenu wielkości 0,2 km kw. przy al. Krasińskiego, a w 2025 r., jeszcze przed uruchomieniem SCT, przekroczenia średniorocznej normy już nie odnotowano.
Zdarza się najlepszym wydać miliony złotych bez trzymającego się kupy uzasadnienia. Rad byłbym kiedyś przeczytać uczciwy raport na temat skutków funkcjonowania SCT w Krakowie w dotychczasowej postaci. Może się doczekam.
Redaktor prowadzący Autoblog.pl. Współtworzy dział Porady, choć stanowczo woli dział Jednoślady, gdzie testuje wszystko, co ma dwa lub trzy koła. Najchętniej jeździłby na co dzień Piaggio Ape, bo uważa, że koła z doczepionym dachem to wystarczający środek transportu. W połowie życia postanowił zostać dziennikarzem motoryzacyjnym i mu się udało. Pracował i wciąż współpracuje z DEKRA, a gdy nie ma go na Autoblogu, to jeździ po Polsce przeprowadzając audyty.