Kiedyś to był bardzo nowoczesny obiekt. Dzisiaj zdobi czyjeś podwórko

To jedna z tych sytuacji, kiedy człowiek jedzie sobie beztrosko, patrzy w lewo, patrzy w prawo, patrzy dalej przed siebie… po czym nagle hamuje z piskiem opon, wrzuca wsteczny, wraca 100 metrów i ponownie patrzy w lewo, podnosząc okulary przeciwsłoneczne i rozdziawiając gębę z zaskoczenia.

Najlepsze jest to, że prawdopodobnie większość ludzi przejechałaby obok i nie drgnęłaby im nawet powieka. Trudno się temu dziwić, wszak kogo interesują ruiny jakiegoś kiosku leżące gdzieś za siatką. No cóż… mnie zainteresowały.

Jest to podobny motyw do słynnych modułowych jugosłowiańskich kiosków, które można dowolnie ze sobą łączyć, niczym klocki Lego. W przypadku pawilonu stacji paliw, miał on sześciokąta, co pozwalało układać je mniej więcej tak samo, jak układało się betonowe płyty trylinki. Jeżeli nigdy o niej nie słyszeliście, TUTAJ możecie sobie poczytać.

Nietypowe w projekcie tego pawilonu było przede wszystkim to, że był on wyprodukowany z tworzyw sztucznych, co w tamtym czasie było przedsięwzięciem dość nowatorskim - być może nawet pierwszym w Europie, co sugerują niektóre źródła, ale co do tej tezy pozostanę ostrożny. Tak czy inaczej, dotychczasowe budynki stacji paliw były w większości murowane lub, w przypadku awaryjnych sytuacji, nawet drewniane. Konstrukcja z tworzywa była czymś świeżym.

Co mogłoby tłumaczyć, dlaczego ludzie wspominają ich największe stężenie na obszarze niegdysiejszego województwa koszalińskiego i słupskiego. Zgadzałoby się to również z miejscem odnalezienia starego pawilonu - przestrzeń gdzieś pomiędzy Człuchowem a Piłą. Byłem wtedy jednak tak tym zaaferowany, że nie sprawdziłem i nie zanotowałem dokładnej lokalizacji - nie wiem, czy dzisiaj znowu bym tam trafił, ponieważ jest to historia sprzed co najmniej 2-3 lat.

W każdym razie, projekt nowego pawilonu wykonała stocznia “Ustka”, a pierwsze z nich ustawiono w lutym 1972 roku na stacji paliw CPN w Człuchowie. Nowy obiekt wyposażony był w pomieszczenie dla obsługi, magazyn i toaletę, co nie było w tamtym czasie standardem na stacjach paliw. Media od początku zwracały uwagę na lekkość i nowoczesność nowej konstrukcji, a także łatwość adaptacji w dowolnym miejscu i na dowolnej powierzchni.

Miały one następnie stanąć w wielu miastach Polski - rzeczywiście tak było, ponieważ na jednej z archiwalnych fotografii widać obiekt znajdujący się aż w Leżajsku, czyli w przeciwległym narożniku kraju. Tym niemniej, z racji bliskości do Ustki, najwięcej śladów można odnaleźć w północno-zachodniej Polsce.

W wielu przypadkach nowe pawilony stawiano na już istniejących stacjach, w ramach modernizacji już istniejącej infrastruktury. Budynek w Człuchowie był konstrukcją prototypową, niemniej stał się on w pewnym sensie standardem na wielu stacjach CPN-u w latach 70. 

Trudno powiedzieć, kiedy zgaszono światło w ostatnim, ale jak przez mgłę kojarzę zdjęcie jednego z nich zrobione już po 2000 roku, być może nawet po 2010 roku. Pawilon był mocno zmęczony, a materiał okraszony komentarzem o “spartańskich warunkach dla pracowników stacji” - czy jakoś tak. Niestety, nie umiałem trafić na ten ślad ponownie, dlatego jedyne załączone fotografie pochodzą z lat 70.

Bardzo szanuję natomiast, że ktoś postanowił zaopiekować się pozostałościami jednego z takich obiektów. Gdybym miał za dużo pieniędzy, zrobiłbym z takiego pawilonu domek wypoczynkowy albo ogrodową altanę.

Niestety, nie mam. Albo i na szczęście.